ภาษีในการปรับโครงสร้างธุรกิจและควบรวมกิจการ

เปรียบเทียบรูปแบบธุรกรรมก่อนเลือก

การโอนกิจการทั้งหมด: เงื่อนไขสำคัญกว่าชื่อสัญญา

แนววินิจฉัยของกรมสรรพากรแสดงให้เห็นว่า การใช้สิทธิสำหรับการโอนกิจการทั้งหมดต้องพิจารณาทั้งทรัพย์สินและหนี้ที่โอน การเลิกบริษัทผู้โอนภายในรอบระยะเวลาบัญชีที่เกี่ยวข้อง การยื่นแบบแจ้ง และเงื่อนไขของบทกฎหมายแต่ละภาษี การเขียนชื่อสัญญาว่า “Entire Business Transfer” จึงไม่ทำให้ได้รับสิทธิโดยอัตโนมัติ

1. ทำบัญชีรายการทรัพย์สิน หนี้ สัญญา พนักงาน ใบอนุญาต และภาระผูกพันทั้งหมดว่าอะไรโอนหรือไม่โอน
2. ตรวจเงื่อนไขเกี่ยวกับบริษัทผู้โอน บริษัทผู้รับโอน ผู้ถือหุ้น การออกหุ้นตอบแทน และการเลิกบริษัทให้ตรงกับบทกฎหมายที่ต้องการใช้
3. กำหนดวันโอน วันจดทะเบียน วันเลิก และวันยื่นแบบภาษีเป็นแผนเดียวกัน เพราะการผิดลำดับหรือพ้นกำหนดอาจทำให้เสียสิทธิ
4. จัดทำฐานภาษีของสินทรัพย์และหนี้หลังโอน แยกจากมูลค่าทางบัญชีและมูลค่าที่ใช้ในสัญญา
5. ขอความเห็นเฉพาะกรณีเมื่อข้อเท็จจริงไม่ตรงรูปแบบมาตรฐาน โดยเฉพาะการคงทรัพย์สินหรือหนี้บางรายการไว้กับผู้โอน

แผนที่ภาษีที่ต้องทำรายสินทรัพย์

การวิเคราะห์เฉพาะภาษีเงินได้นิติบุคคลไม่พอ ควรทำตารางสำหรับทรัพย์สินและสิทธิแต่ละกลุ่ม โดยระบุผู้โอน ผู้รับโอน ราคาหรือฐานภาษี และภาษีที่อาจเกิดขึ้น

• ภาษีเงินได้นิติบุคคล: กำไรหรือขาดทุนจากการโอน ราคาตลาดตามมาตรา 65 ทวิ (4) และฐานภาษีที่ผู้รับโอนใช้ต่อ
• ภาษีมูลค่าเพิ่ม: สินค้า ทรัพย์สิน หรือสิทธิที่อยู่ในระบบ VAT รวมถึงผลของการโอนกิจการทั้งหมดและหน้าที่แจ้งเปลี่ยนแปลงทะเบียน
• ภาษีธุรกิจเฉพาะ: การโอนอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรและกิจการเฉพาะที่กฎหมายกำหนด
• อากรแสตมป์: ตราสารโอนหุ้น เช่า กู้ยืม ค้ำประกัน หรือเอกสารอื่นที่อยู่ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์
• ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: ค่าบริการ ดอกเบี้ย ค่าสิทธิ หรือค่าตอบแทนที่แยกอยู่ในราคาธุรกรรม
• ภาษีและค่าธรรมเนียมอื่น: ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ค่าธรรมเนียมจดทะเบียน และเงื่อนไขของใบอนุญาตเฉพาะธุรกิจ

เอกสารและลำดับงานก่อนวันโอน

1. กำหนดวัตถุประสงค์: แยกธุรกิจ ลดหนี้ รับผู้ลงทุน หรือรวมการดำเนินงาน เพื่อไม่ให้โครงสร้างภาษีขัดกับเหตุผลทางธุรกิจ
2. ทำ due diligence: ตรวจแบบภาษี หนี้ภาษี การประเมินค้าง ขาดทุนสะสมทางภาษี ภาษีซื้อคงเหลือ และสิทธิส่งเสริมการลงทุน
3. จัดทำ transaction map: ระบุทุกขั้นตอน วันที่ คู่สัญญา กระแสเงินสด การออกหุ้น และเอกสารที่ต้องลงนาม
4. ประเมินมูลค่า: มีเหตุผลรองรับราคาทรัพย์สิน หุ้น และรายการกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง รวมถึงฐานภาษีที่จะส่งต่อ
5. ทำ closing checklist: มติผู้ถือหุ้น หนังสือยินยอมเจ้าหนี้ การโอนสัญญา แบบกรมพัฒนาธุรกิจการค้า แบบกรมสรรพากร และการจดทะเบียนทรัพย์สิน
6. ติดตามหลังโอน: กระทบยอดบัญชี เปิดหรือยกเลิกทะเบียนภาษี ออกเอกสารภาษี และเก็บหลักฐานว่าปฏิบัติครบเงื่อนไขการยกเว้น

สัญญาณเตือนว่าต้องทบทวนโครงสร้างใหม่

• ต้องการใช้สิทธิ “โอนกิจการทั้งหมด” แต่ตั้งใจเก็บทรัพย์สิน หนี้ หรือสัญญาสำคัญไว้กับบริษัทผู้โอน
• กำหนดวันโอนแล้ว แต่ยังไม่มีแผนวันเลิกบริษัท แบบแจ้งภาษี หรือความยินยอมจากคู่สัญญา
• ใช้มูลค่าทางบัญชีในสัญญาโดยไม่มีการวิเคราะห์ราคาตลาดและผลต่อบุคคลที่เกี่ยวข้อง
• สมมติว่าขาดทุนสะสมทางภาษีหรือสิทธิประโยชน์จะโอนไปยังบริษัทใหม่ได้โดยอัตโนมัติ
• ประเมินเฉพาะภาษีเงินได้นิติบุคคล แต่ไม่แจกแจง VAT ภาษีธุรกิจเฉพาะ อากรแสตมป์ และค่าธรรมเนียมรายทรัพย์สิน

แหล่งข้อมูลทางราชการ: ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0702/7157 เรื่องการโอนกิจการทั้งหมด, ข้อหารือ กค 0702/1131 และ ประกาศเกี่ยวกับหน้าที่ VAT เมื่อโอนกิจการทั้งหมด ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ 27 มิถุนายน 2569 ธุรกรรมจริงควรตรวจบทกฎหมายและประกาศที่ใช้บังคับ ณ วันดำเนินการอีกครั้ง