มีรายได้จากต่างประเทศแล้วนำเข้าไทย ต้องเสียภาษีหรือไม่

หลักเดิม กับ หลักใหม่ ต่างกันอย่างไร

ประมวลรัษฎากร มาตรา 41 วรรคสอง กำหนดว่า ผู้อยู่ในประเทศไทยซึ่งมีเงินได้จากแหล่งต่างประเทศ (จากหน้าที่งาน กิจการที่ทำในต่างประเทศ หรือทรัพย์สินที่อยู่ในต่างประเทศ) ต้องเสียภาษีเมื่อนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทย

ภายใต้แนวปฏิบัติ เดิม กรมสรรพากรตีความว่า เงินได้จากต่างประเทศจะต้องเสียภาษีเฉพาะกรณีที่นำเข้ามาในประเทศไทย "ภายในปีภาษีเดียวกัน" กับปีที่ได้รับเงินได้นั้น ทำให้ผู้มีเงินได้สามารถวางแผนเก็บเงินไว้ข้ามปีก่อนนำเข้ามาเพื่อมิให้ต้องเสียภาษีได้

ภายใต้หลักเกณฑ์ ใหม่ ตามคำสั่ง ป.161/2566 และ ป.162/2566 การตีความได้เปลี่ยนไปว่า เงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในประเทศไทย ต้องนำมารวมคำนวณเสียภาษีในปีที่นำเข้ามา ไม่ว่าจะเป็นเงินได้ของปีใดก็ตาม โดยมีผลกับการนำเงินได้เข้ามาตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2567 เป็นต้นไป

ใครเข้าข่ายต้องเสียภาษี

หลักเกณฑ์นี้ใช้กับผู้ที่เข้าเงื่อนไขสองประการพร้อมกัน คือ

• เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย กล่าวคือ อยู่ในประเทศไทยรวมกัน ตั้งแต่ 180 วันขึ้นไป ในปีภาษีนั้น
• นำเงินได้จากต่างประเทศเข้ามาในประเทศไทย ในปีภาษีนั้น

ในทางกลับกัน หากในปีภาษีที่นำเงินได้เข้ามา ผู้มีเงินได้อยู่ในประเทศไทยไม่ถึง 180 วัน ย่อมไม่เป็นผู้อยู่ในประเทศไทยตามนิยาม และไม่ต้องนำเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามานั้นมายื่นเสียภาษีตามหลักเกณฑ์นี้

เงินได้จากต่างประเทศแบบใดบ้าง

เงินได้จากแหล่งต่างประเทศตามมาตรา 41 วรรคสอง ครอบคลุมเงินได้ที่เกิดจากหน้าที่งานที่ทำในต่างประเทศ กิจการที่ทำในต่างประเทศ หรือทรัพย์สินที่อยู่ในต่างประเทศ ตัวอย่างที่พบบ่อย เช่น

• เงินเดือนหรือค่าจ้างจากการทำงานในต่างประเทศ
• กำไรจากการขายหุ้นหรือสินทรัพย์ในต่างประเทศ
• เงินปันผลจากหุ้นต่างประเทศ และดอกเบี้ยจากเงินฝากหรือพันธบัตรต่างประเทศ
• ค่าเช่าจากอสังหาริมทรัพย์ในต่างประเทศ และค่าสิทธิ (royalty) จากต่างประเทศ

ข้อยกเว้นและการบรรเทาภาระ

แม้หลักเกณฑ์ใหม่จะขยายขอบเขตการจัดเก็บ แต่ยังมีข้อยกเว้นและแนวทางบรรเทาภาระที่สำคัญ ได้แก่

• เงินได้ที่เกิดขึ้นก่อนวันที่ 1 มกราคม 2567 — คำสั่ง ป.162/2566 ยืนยันว่าหลักเกณฑ์ใหม่ไม่ใช้กับเงินได้ที่เกิดขึ้นก่อนวันดังกล่าว ดังนั้นเงินได้ที่สะสมไว้ก่อนปี 2567 เมื่อนำเข้ามาภายหลังจึงไม่ตกอยู่ในบังคับของหลักเกณฑ์ใหม่นี้
• การไม่เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย ในปีที่นำเงินเข้ามา (อยู่ไม่ถึง 180 วัน)
• เครดิตภาษีตามอนุสัญญาภาษีซ้อน (DTA) — หากเงินได้นั้นได้ถูกหักหรือเสียภาษีในต่างประเทศมาแล้ว ผู้มีเงินได้อาจมีสิทธินำภาษีที่ชำระในต่างประเทศมาเป็นเครดิตหักออกได้ตามเงื่อนไขของอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศนั้น เพื่อบรรเทาการเสียภาษีซ้ำซ้อน

การพิจารณาสิทธิประโยชน์ตามอนุสัญญาภาษีซ้อนต้องอาศัยการวิเคราะห์อนุสัญญาเป็นรายฉบับและข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี ซึ่งเป็นงานเฉพาะทางด้านภาษีระหว่างประเทศ

ปัญหาที่พบจริง และสิ่งที่ควรทำ

ปัญหาที่พบบ่อยคือ ผู้มีเงินได้จากต่างประเทศจำนวนมากยังไม่ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงนี้ และไม่ได้จัดเก็บเอกสารหลักฐานที่จำเป็น เช่น หลักฐานว่าเงินได้ส่วนใดเกิดขึ้นก่อนปี 2567 (ซึ่งได้รับการคุ้มครอง) จำนวนภาษีที่ชำระไว้ในต่างประเทศ และเอกสารประกอบการขอใช้เครดิตตามอนุสัญญาภาษีซ้อน เมื่อขาดหลักฐานเหล่านี้ ย่อมเสียเปรียบในการพิสูจน์สิทธิ

แนวทางที่เหมาะสมคือ การจัดทำและเก็บรักษาเอกสารแสดงที่มาและช่วงเวลาของเงินได้ การวางแผนจังหวะการนำเงินเข้าประเทศ และการพิจารณาสิทธิตามอนุสัญญาภาษีซ้อนล่วงหน้า ทั้งนี้ แนวทางการจัดเก็บภาษีเงินได้จากต่างประเทศยังอยู่ระหว่างการพัฒนาและอาจมีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมในอนาคต การติดตามความเปลี่ยนแปลงและปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายภาษีอากรที่เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศ จึงเป็นแนวทางที่รอบคอบที่สุด