การขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เงื่อนไข ขั้นตอน และวิธีเร่งรัด

เมื่อใดจึงเกิดสิทธิขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่ม

ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 82/3 ผู้ประกอบการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อในแต่ละเดือนภาษี หากภาษีขายมากกว่าภาษีซื้อ ให้ชำระส่วนต่าง แต่หาก ภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย ผลต่างนั้นถือเป็นเครดิตภาษีซึ่งผู้ประกอบการมีสิทธิ ขอคืนเป็นเงินสด หรือนำไปใช้เป็นเครดิตในเดือนถัดไปได้¹

สถานการณ์ที่ทำให้เกิดภาษีซื้อสะสมเกินภาษีขาย เช่น ช่วงเริ่มต้นกิจการที่ลงทุนซื้อเครื่องจักรหรือสินค้าจำนวนมาก หรือกิจการที่ขายสินค้าราคาทุนสูงแต่ทยอยขาย และที่พบมากที่สุดคือ กิจการส่งออก ซึ่งการส่งออกเสียภาษีในอัตราร้อยละ 0² ทำให้แทบไม่มีภาษีขาย แต่ยังมีภาษีซื้อจากต้นทุนการผลิต จึงมักมีภาษีที่ขอคืนได้ทุกเดือน

สองวิธีในการขอคืน: ภ.พ.30 และ ค.10

กฎหมายเปิดให้ขอคืนภาษีมูลค่าเพิ่มที่ชำระเกินได้สองวิธี³

การเลือกวิธีและจังหวะการขอคืนมีผลต่อสภาพคล่องและความเสี่ยงในการถูกตรวจสอบ ผู้ประกอบการจึงควรวางแผนล่วงหน้าว่าจะขอคืนเป็นเงินสดหรือยกเครดิต และเตรียมเอกสารให้พร้อมก่อนยื่น

เอกสารที่ต้องเตรียม

กรมสรรพากรจะตรวจสอบความถูกต้องและการมีอยู่จริงของธุรกรรมก่อนคืนภาษี เอกสารที่มักต้องใช้ ได้แก่

• ใบกำกับภาษีซื้อ (ต้นฉบับ) และสำเนาใบกำกับภาษีขาย
• รายงานภาษีซื้อและรายงานภาษีขาย
• รายงานสินค้าและวัตถุดิบ
• แบบและหลักฐานภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่เกี่ยวข้อง (เช่น ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53)
• เอกสารทางบัญชีและหลักฐานประกอบธุรกรรม เช่น สัญญา ใบสั่งซื้อ หลักฐานการชำระเงิน และสำหรับผู้ส่งออกคือใบขนสินค้าขาออก

ความครบถ้วนและสอดคล้องของเอกสารเหล่านี้เป็นปัจจัยชี้ขาดว่าการขอคืนจะราบรื่นหรือถูกตรวจสอบเพิ่มเติม

ระยะเวลา และการได้รับเงินคืนเร็วขึ้น

การคืนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องผ่านการตรวจสอบของเจ้าพนักงาน ระยะเวลาจึงขึ้นอยู่กับความถูกต้องครบถ้วนของเอกสารและความซับซ้อนของธุรกรรม กรณีเอกสารพร้อมและไม่มีประเด็นสงสัยย่อมได้รับคืนเร็วกว่า ส่วนกรณีที่มีประเด็นต้องตรวจสอบ การคืนอาจใช้เวลานานขึ้น

ผู้ประกอบการที่มีประวัติการเสียภาษีที่ดีและมีระบบเอกสารที่น่าเชื่อถือ โดยเฉพาะผู้ส่งออกที่ขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบการที่ดี มักได้รับการพิจารณาคืนภาษีในกระบวนการที่รวดเร็วกว่า การจัดทำเอกสารให้เป็นระบบและถูกต้องตั้งแต่ต้น จึงเป็นวิธีเร่งรัดการคืนที่ได้ผลที่สุด

เหตุที่มักถูกตรวจสอบหรือปฏิเสธ

เหตุที่พบบ่อยซึ่งทำให้การขอคืนล่าช้าหรือถูกปฏิเสธ ได้แก่

• ภาษีซื้อต้องห้าม — ภาษีซื้อที่ไม่มีใบกำกับภาษี ใบกำกับภาษีไม่สมบูรณ์ในสาระสำคัญ หรือไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับกิจการ นำมาขอคืนไม่ได้⁵
• ใบกำกับภาษีที่ออกโดยผู้ไม่มีสิทธิออก หรือใบกำกับภาษีปลอม
• ยอดในแบบไม่ตรงกับรายงานและเอกสาร หรือเอกสารประกอบไม่ครบ
• ธุรกรรมที่เจ้าพนักงานเห็นว่าควรตรวจสอบการมีอยู่จริง

การสอบทานใบกำกับภาษีและความสอดคล้องของเอกสารก่อนยื่นขอคืน จึงช่วยลดความเสี่ยงในการถูกประเมินหรือปฏิเสธได้อย่างมาก

ความต่างจาก "VAT Refund สำหรับนักท่องเที่ยว"

ผู้ประกอบการมักสับสนระหว่างการขอคืนภาษีซื้อของกิจการ (ตามบทความนี้) กับโครงการคืนภาษีมูลค่าเพิ่มให้นักท่องเที่ยว (VAT Refund for Tourists) ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน โครงการสำหรับนักท่องเที่ยวเป็นการคืน VAT ให้นักท่องเที่ยวต่างชาติที่ซื้อสินค้าจากร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการและนำสินค้าออกนอกประเทศ โดยร้านค้าต้องได้รับอนุมัติให้เป็นผู้ประกอบการในโครงการก่อน — ดูขั้นตอนทั้งหมดใน วิธีขออนุมัติเป็นร้านค้า VAT Refund for Tourists ส่วนการขอคืนตามบทความนี้เป็นสิทธิของผู้ประกอบการจดทะเบียนที่มีภาษีซื้อมากกว่าภาษีขายตามระบบปกติ