ปรับปรุงล่าสุด

ประมวลรัษฎากร มาตรา ๘๑ ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ให้กิจการสามกลุ่ม คือ การขายสินค้าหรือให้บริการภายในประเทศตามรายการใน (๑) การนำเข้าสินค้าบางประเภทตาม (๒) และการส่งออกตาม (๓) ส่วนกิจการที่มีมูลค่าของฐานภาษีไม่เกิน ๑,๘๐๐,๐๐๐ บาทต่อปีได้รับยกเว้นแยกต่างหากตามมาตรา ๘๑/๑ การยกเว้นทั้งสองแบบทำให้ผู้ประกอบการไม่ต้องปฏิบัติตามหมวดภาษีมูลค่าเพิ่มตามมาตรา ๘๑/๒ แต่มาตรา ๘๑/๓ เปิดทางให้กิจการบางกลุ่มเลือกจดทะเบียนเข้าสู่ระบบได้

สาระสำคัญ

โครงสร้างของมาตรา ๘๑

มาตรา ๘๑ แห่งประมวลรัษฎากรยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประเภทของกิจการ แบ่งเป็นสามกลุ่ม คือ (๑) การขายสินค้าที่มิใช่การส่งออกหรือการให้บริการตามรายการ (ก) ถึง (น) (๒) การนำเข้าสินค้าสี่ประเภท และ (๓) การส่งออกของผู้ประกอบการจดทะเบียนตามมาตรา ๘๒/๑๖ กิจการที่ไม่ตรงลักษณะและเงื่อนไขที่กำหนดไม่ได้รับยกเว้น

การยกเว้นตามมาตรานี้เป็นการยกเว้นรายกิจการ ผู้ประกอบการรายเดียวกันอาจมีทั้งกิจการที่ได้รับยกเว้นและกิจการที่ต้องเสียภาษี เช่น บริษัทที่ให้เช่าอาคารและให้บริการอำนวยความสะดวกในอาคารเดียวกัน ส่วนที่เป็นการเช่าอสังหาริมทรัพย์ได้รับยกเว้น ส่วนที่เป็นบริการต้องเสียภาษี ประเด็นนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ในคำพิพากษาที่ ๔๙๗๐/๒๕๔๙ ซึ่งอธิบายไว้ในหัวข้อแนวคำพิพากษาด้านล่าง

วรรคท้ายของมาตรา ๘๑ ให้อธิบดีเสนอคณะกรรมการวินิจฉัยภาษีอากรกำหนดลักษณะของกิจการและเงื่อนไขของการยกเว้นได้ เมื่อคณะกรรมการวินิจฉัยแล้วต้องประกาศในราชกิจจานุเบกษา และกิจการที่ไม่เป็นไปตามลักษณะและเงื่อนไขนั้นจะไม่ได้รับยกเว้น1 คำวินิจฉัยของคณะกรรมการจึงเป็นแหล่งที่ต้องตรวจควบคู่กับตัวบททุกครั้งที่มีข้อสงสัยว่ากิจการใดอยู่ในขอบเขต

สินค้าที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา ๘๑ (๑) (ก) ถึง (ฉ)

มาตรา ๘๑ (๑) (ก) ถึง (ฉ) ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มให้การขายสินค้าหกประเภท ได้แก่ พืชผลทางการเกษตรและข้าวสาร สัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ ปุ๋ย ปลาป่นและอาหารสัตว์ ยาหรือเคมีภัณฑ์สำหรับพืชหรือสัตว์ และหนังสือพิมพ์ นิตยสาร หรือตำราเรียน สินค้าเกษตรและสัตว์ต้องอยู่ในสภาพสดหรือรักษาสภาพตามวิธีที่กฎหมายระบุ

พืชผลตาม (ก) และสัตว์ตาม (ข) มีเงื่อนไขเรื่องสภาพของสินค้าเหมือนกัน คือต้องอยู่ในสภาพสด หรือรักษาสภาพไว้ชั่วคราวระหว่างขนส่งด้วยการแช่เย็นหรือแช่เย็นจนแข็ง หรือรักษาสภาพไว้เพื่อการขายปลีกหรือขายส่งด้วยการแช่เย็น แช่เย็นจนแข็ง ทำให้แห้ง บด ทำให้เป็นชิ้น หรือวิธีอื่น ตัวบทตัดผลิตภัณฑ์อาหารที่บรรจุกระป๋อง ภาชนะ หรือหีบห่อที่ทำเป็นอุตสาหกรรมออกจากการยกเว้นทั้งสองอนุมาตรา และ (ก) ยังตัดไม้ซุง ฟืน และผลิตภัณฑ์จากการเลื่อยไม้ออกด้วย1

ข้อพิจารณาที่ตามมาคือ สินค้าชนิดเดียวกันอาจได้รับยกเว้นหรือต้องเสียภาษีต่างกันตามสภาพที่ขาย ผักสดที่ล้างและตัดแต่งยังเป็นพืชผลตาม (ก) แต่ผักที่ปรุงแล้วบรรจุกระป๋องในลักษณะอุตสาหกรรมไม่ใช่ รายละเอียดของพืชผลแต่ละชนิดอธิบายไว้ในบทความผลผลิตเกษตรที่ยกเว้นและไม่ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนกรณีไม้ยางพาราและไม้ฟืนซึ่งตัวบทตัดออกโดยตรงอธิบายไว้ในบทความการซื้อขายไม้ยางพาราและไม้ฟืน

ปุ๋ยตาม (ค) ไม่มีนิยามในประมวลรัษฎากร ศาลฎีกาจึงอาศัยนิยามในพระราชบัญญัติปุ๋ย พ.ศ. ๒๕๑๘ ประกอบความหมายตามพจนานุกรม ดังที่ปรากฏในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๘๖๙๘/๒๕๕๓

บริการที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา ๘๑ (๑) (ช) ถึง (น)

มาตรา ๘๑ (๑) (ช) ถึง (น) ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มให้บริการหลายประเภท เช่น การศึกษาของสถานศึกษาตามกฎหมาย วิชาชีพอิสระที่มีกฎหมายควบคุม การรักษาพยาบาลของสถานพยาบาล บริการตามสัญญาจ้างแรงงาน การขนส่งในราชอาณาจักร การเช่าอสังหาริมทรัพย์ และบริการของราชการส่วนท้องถิ่น หลายรายการใช้เฉพาะสาขาที่อธิบดีกำหนด

รายการบริการที่ได้รับยกเว้นแบ่งได้ตามลักษณะของเงื่อนไขในตัวบท

คำว่า "การเช่าอสังหาริมทรัพย์" ตาม (ต) ครอบคลุมเฉพาะส่วนที่เป็นการเช่าทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ค่าบริการที่เรียกเก็บแยกจากค่าเช่า เช่น ค่าบริการส่วนกลางหรือค่าอำนวยความสะดวก เป็นการให้บริการที่ต้องเสียภาษีตามปกติ

การนำเข้าและการส่งออกตามมาตรา ๘๑ (๒) และ (๓)

มาตรา ๘๑ (๒) ยกเว้นการนำเข้าสินค้าสี่ประเภท คือ สินค้าตาม (๑) (ก) ถึง (ฉ) สินค้าที่นำเข้าเขตปลอดอากรซึ่งได้รับยกเว้นอากรขาเข้า สินค้าในภาคของที่ได้รับยกเว้นอากรตามกฎหมายพิกัดอัตราศุลกากร และสินค้าในอารักขาของศุลกากรที่ส่งกลับโดยได้คืนอากร ส่วนมาตรา ๘๑ (๓) ยกเว้นการส่งออกของผู้ประกอบการจดทะเบียนตามมาตรา ๘๒/๑๖

การยกเว้นการนำเข้าผูกกับกฎหมายศุลกากรเป็นหลัก สินค้าที่นำเข้าเขตปลอดอากรได้รับยกเว้นเฉพาะที่ได้รับยกเว้นอากรขาเข้าตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น และสินค้าที่นำเข้าแล้วอยู่ในอารักขาของศุลกากรได้รับยกเว้นเมื่อส่งกลับออกไปต่างประเทศโดยได้คืนอากรขาเข้า ผู้นำเข้าจึงต้องพิจารณาสถานะทางศุลกากรของสินค้าก่อน แล้วจึงสรุปผลทางภาษีมูลค่าเพิ่ม

การส่งออกตาม (๓) เป็นการยกเว้นที่มีขอบเขตจำกัดตามถ้อยคำ คือเฉพาะการส่งออกซึ่งสินค้าหรือบริการของผู้ประกอบการจดทะเบียนซึ่งต้องเสียภาษีตามมาตรา ๘๒/๑๖ การส่งออกโดยทั่วไปของผู้ประกอบการจดทะเบียนรายอื่นไม่ได้อยู่ในอนุมาตรานี้ การวิเคราะห์ภาระภาษีของผู้ส่งออกจึงต้องเริ่มจากตรวจว่าผู้ส่งออกอยู่ในกลุ่มตามมาตรา ๘๒/๑๖ หรือไม่

กิจการขนาดย่อมตามมาตรา ๘๑/๑

มาตรา ๘๑/๑ ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มให้ผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการซึ่งปกติต้องเสียภาษี หากมูลค่าของฐานภาษีไม่เกินเกณฑ์ของกิจการขนาดย่อม พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ ๔๓๒) พ.ศ. ๒๕๔๘ มาตรา ๔ กำหนดเกณฑ์ไว้ไม่เกินหนึ่งล้านแปดแสนบาทต่อปี และมาตรา ๕ กำหนดวิธีนับปีต่างกันระหว่างบุคคลธรรมดากับนิติบุคคล

การยกเว้นตามมาตรา ๘๑/๑ ต่างจากมาตรา ๘๑ ในเชิงโครงสร้าง มาตรา ๘๑ ยกเว้นตามประเภทของกิจการไม่ว่ารายได้มากหรือน้อย ส่วนมาตรา ๘๑/๑ ยกเว้นตามขนาดของกิจการที่โดยสภาพต้องเสียภาษี วรรคสองของมาตรา ๘๑/๑ ห้ามพระราชกฤษฎีกากำหนดเกณฑ์ให้แตกต่างกันตามประเภทกิจการ และกำหนดว่าเกณฑ์ต้องไม่น้อยกว่า ๖๐๐,๐๐๐ บาทต่อปี2

คำว่า "ปี" ตามพระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ ๔๓๒) มาตรา ๕ หมายถึงปีปฏิทินสำหรับบุคคลธรรมดาหรือคณะบุคคลที่มิใช่นิติบุคคล และรอบระยะเวลาบัญชีสำหรับนิติบุคคล กรณีเริ่มประกอบกิจการระหว่างปีให้นับตั้งแต่วันเริ่มประกอบกิจการถึงวันสิ้นปีปฏิทินหรือวันสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี3 ขั้นตอนเมื่อรายได้เกินเกณฑ์และต้องจดทะเบียนอธิบายไว้ในคู่มือการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม

ผลของการได้รับยกเว้นตามมาตรา ๘๑/๒

มาตรา ๘๑/๒ กำหนดว่ากิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามส่วนที่ว่าด้วยการยกเว้นหรือตามกฎหมายอื่น ผู้ประกอบการได้รับยกเว้นการปฏิบัติตามหมวดภาษีมูลค่าเพิ่มทั้งหมวด แต่อธิบดีมีอำนาจกำหนดให้ผู้ประกอบการกิจการที่ได้รับยกเว้นต้องจัดทำรายงานตามส่วน ๑๑ ของหมวดเดียวกันได้

ผลในทางปฏิบัติของการยกเว้นจึงกว้างกว่าการไม่ต้องชำระภาษี กิจการที่ได้รับยกเว้นอยู่นอกระบบหน้าที่ของหมวดภาษีมูลค่าเพิ่ม เว้นแต่หน้าที่จัดทำรายงานที่อธิบดีกำหนด4 ข้อพิจารณาที่ตามมาคือ ผู้ประกอบการที่มีทั้งกิจการที่ได้รับยกเว้นและกิจการที่ต้องเสียภาษีต้องแยกรายรับของสองส่วนออกจากกันให้ชัดตั้งแต่ชั้นสัญญาและเอกสารเรียกเก็บเงิน

สิทธิเลือกเข้าสู่ระบบตามมาตรา ๘๑/๓

มาตรา ๘๑/๓ ให้ผู้ประกอบการที่ได้รับยกเว้นสามกลุ่มมีสิทธิแจ้งต่ออธิบดีเพื่อขอจดทะเบียนและเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม คือ ผู้ขายสินค้าตามมาตรา ๘๑ (๑) (ก) ถึง (ฉ) กิจการขนาดย่อมตามมาตรา ๘๑/๑ และกิจการอื่นตามพระราชกฤษฎีกา เมื่อจดทะเบียนแล้วจะเลิกเสียภาษีได้ต่อเมื่อขอถอนทะเบียนตามมาตรา ๘๕/๑๐ (๓) และอธิบดีสั่งถอนแล้ว

สิทธิเลือกตามมาตรา ๘๑/๓ ไม่ได้เปิดให้กิจการที่ได้รับยกเว้นทุกประเภท บริการตามมาตรา ๘๑ (๑) (ช) ถึง (น) ไม่อยู่ในรายการของ (๑) และ (๒) จะเลือกเข้าระบบได้ก็ต่อเมื่อมีพระราชกฤษฎีกากำหนดไว้ตาม (๓) ผู้ที่เลือกเข้าระบบต้องคำนวณภาษีตามมาตรา ๘๒/๓ และวรรคสองผูกผู้ประกอบการไว้กับระบบจนกว่าอธิบดีจะสั่งถอนทะเบียน5

การตัดสินใจเลือกเข้าระบบจึงเป็นการตัดสินใจระยะยาว ผู้ประกอบการควรพิจารณาจากโครงสร้างลูกค้า หากลูกค้าส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ต้องการใบกำกับภาษี การอยู่ในระบบอาจเป็นประโยชน์ทางการค้า หากลูกค้าเป็นผู้บริโภคขั้นสุดท้าย ภาษีที่เพิ่มขึ้นจะตกเป็นต้นทุนของราคาขาย

แนวคำพิพากษาศาลฎีกาและคำวินิจฉัย

ศาลฎีกาตีความมาตรา ๘๑ จากลักษณะของกิจการจริง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๔๙๗๐/๒๕๔๙ แยกการเช่าอาคารซึ่งได้รับยกเว้นตาม (๑) (ต) ออกจากสัญญาบริการ คำพิพากษาที่ ๘๖๙๘/๒๕๕๓ ถือว่าปูนมาร์ลเป็นปุ๋ยตาม (๑) (ค) และคำพิพากษาที่ ๙๖๘๗/๒๕๕๙ ถือว่านิติบุคคลที่ให้บริการฟอกเลือดโดยแพทย์ได้รับยกเว้นตาม (๑) (ฌ)

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๔๙๗๐/๒๕๔๙ โจทก์ให้บริษัทในเครือเช่าพื้นที่อาคารโดยทำสัญญาเช่าแยกจากสัญญาให้บริการและอำนวยความสะดวก และคิดค่าตอบแทนแยกกัน สัญญาเช่ากำหนดพื้นที่เช่าไว้แน่นอน กำหนดค่าเช่าและระยะเวลาการเช่าชัดเจน และให้ผู้เช่าครอบครองพื้นที่ได้ตลอดวัน ศาลวินิจฉัยว่าสัญญาเช่าอาคารเข้าลักษณะเช่าทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๓๗ จึงเป็นการให้บริการเช่าอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา ๘๑ (๑) (ต) ซึ่งได้รับยกเว้น6

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๘๖๙๘/๒๕๕๓ ประมวลรัษฎากรไม่ได้นิยามคำว่าปุ๋ย ศาลใช้นิยามตามพระราชบัญญัติปุ๋ย พ.ศ. ๒๕๑๘ มาตรา ๓ ซึ่งสอดคล้องกับพจนานุกรม แล้ววินิจฉัยว่าปูนมาร์ลซึ่งเป็นสารอนินทรีย์ตามธรรมชาติที่ใช้ปรับปรุงดินเพื่อบำรุงการเติบโตของพืชเป็นปุ๋ย ผู้ขายปูนมาร์ลจึงได้รับยกเว้นตามมาตรา ๘๑ (๑) (ค)7

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๙๖๘๗/๒๕๕๙ ศาลวินิจฉัยว่ามาตรา ๘๑ (๑) (ฌ) ไม่ได้จำกัดว่าผู้ได้รับยกเว้นต้องเป็นบุคคลธรรมดา การยกเว้นมุ่งที่ตัวกิจการว่าเป็นการประกอบโรคศิลปะหรือไม่ บริษัทที่รักษาผู้ป่วยไตวายเรื้อรังด้วยการฟอกเลือดโดยแพทย์ผู้ได้รับใบอนุญาตจึงได้รับยกเว้น8

คำวินิจฉัยของคณะกรรมการวินิจฉัยภาษีอากรที่ ๒๓/๒๕๓๖ คณะกรรมการวินิจฉัยว่าการขายน้ำมันดิบของพืชที่ยังมิได้แปรรูปหรือแปรสภาพเป็นอาหาร เช่น น้ำมันปาล์มดิบ ซึ่งมิได้บรรจุกระป๋อง ภาชนะ หรือหีบห่อที่ผนึกในลักษณะมั่นคง เป็นการขายพืชผลและวัตถุพลอยได้จากพืชที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา ๘๑ (๑) (ก)9

แนวทั้งสี่เรื่องชี้หลักเดียวกัน คือ การพิจารณาว่ากิจการใดได้รับยกเว้นต้องดูสาระของกิจการและสภาพของสินค้าจริง ชื่อสัญญาหรือรูปแบบของผู้ประกอบการไม่ใช่ตัวชี้ขาด

การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มในกฎหมายสหภาพยุโรป

Council Directive 2006/112/EC ของสหภาพยุโรปใช้โครงสร้างใกล้เคียงกับมาตรา ๘๑ Article 132 และ 135 ให้รัฐสมาชิกยกเว้นกิจการตามประเภท เช่น การรักษาพยาบาลและการเช่าอสังหาริมทรัพย์ Article 137 ให้สิทธิเลือกเสียภาษีสำหรับการเช่าอสังหาริมทรัพย์ และ Article 284 ยกเว้นกิจการขนาดเล็กที่รายได้ไม่เกิน ๘๕,๐๐๐ ยูโร

ข้อแตกต่างที่ควรสังเกตมีสามข้อ ข้อแรก Article 135(2) ตัดบริการที่พักในธุรกิจโรงแรม การให้เช่าที่จอดรถ การให้เช่าเครื่องจักรที่ติดตั้งถาวร และการให้เช่าตู้นิรภัย ออกจากการยกเว้นการเช่าอสังหาริมทรัพย์โดยตรง ขณะที่มาตรา ๘๑ (๑) (ต) ไม่ได้ระบุข้อยกเว้นย่อยไว้ในตัวบท10

ข้อที่สอง สิทธิเลือกเสียภาษีตาม Article 137 ครอบคลุมการเช่าอสังหาริมทรัพย์และธุรกรรมทางการเงินบางประเภท ส่วนมาตรา ๘๑/๓ ของไทยไม่รวมการเช่าอสังหาริมทรัพย์ไว้ในรายการ (๑) และ (๒)11 ข้อที่สาม Article 284 อนุญาตให้รัฐสมาชิกกำหนดเกณฑ์กิจการขนาดเล็กแตกต่างกันตามภาคธุรกิจได้ภายใต้เพดานเดียวกัน แต่มาตรา ๘๑/๑ วรรคสองของไทยห้ามกำหนดเกณฑ์ต่างกันตามประเภทกิจการ ส่วนสิทธิของกิจการขนาดเล็กที่จะเลือกเข้าระบบมีอยู่ในทั้งสองระบบ คือ Article 290 และมาตรา ๘๑/๓ (๒)12

สำหรับผู้ประกอบการไทย ความต่างนี้มีผลในทางปฏิบัติสองประการ ประการแรก กิจการที่ให้เช่าอาคารพร้อมบริการในไทยต้องแยกค่าเช่าและค่าบริการเอง เพราะตัวบทไทยไม่ได้แยกไว้ให้ ประการที่สอง ผู้ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ในไทยเลือกเข้าระบบภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับค่าเช่าตามมาตรา ๘๑/๓ ไม่ได้ ต่างจากรัฐสมาชิกสหภาพยุโรปที่ใช้สิทธิตาม Article 137

คำถามที่พบบ่อย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามมาตรา ๘๑ มาตรา ๘๑/๑ และมาตรา ๘๑/๓ แห่งประมวลรัษฎากร รวบรวมประเด็นเรื่องสินค้าที่ได้รับยกเว้น เกณฑ์หนึ่งล้านแปดแสนบาทของกิจการขนาดย่อม การให้เช่าอาคารพร้อมบริการ และสิทธิเลือกจดทะเบียนเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่มของผู้ประกอบการที่ได้รับยกเว้น

สินค้าใดบ้างที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม
มาตรา ๘๑ (๑) (ก) ถึง (ฉ) ยกเว้นการขายพืชผลทางการเกษตรและข้าวสาร สัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ในสภาพสดหรือรักษาสภาพตามที่กฎหมายกำหนด ปุ๋ย ปลาป่นและอาหารสัตว์ ยาหรือเคมีภัณฑ์สำหรับพืชหรือสัตว์ และหนังสือพิมพ์ นิตยสาร หรือตำราเรียน อาหารที่บรรจุหีบห่อแบบอุตสาหกรรมไม่ได้รับยกเว้น
รายได้ไม่ถึง ๑,๘๐๐,๐๐๐ บาทต่อปี ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่
ไม่ต้อง มาตรา ๘๑/๑ ประกอบพระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ ๔๓๒) พ.ศ. ๒๕๔๘ มาตรา ๔ ยกเว้นกิจการที่มีมูลค่าของฐานภาษีไม่เกินหนึ่งล้านแปดแสนบาทต่อปี แต่ผู้ประกอบการมีสิทธิเลือกจดทะเบียนเข้าระบบตามมาตรา ๘๑/๓ (๒) ได้
ค่าเช่าอาคารสำนักงานต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่
ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ได้รับยกเว้นตามมาตรา ๘๑ (๑) (ต) แต่ค่าบริการที่เรียกเก็บแยกจากค่าเช่า เช่น ค่าบริการส่วนกลาง ต้องเสียภาษีตามปกติ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๔๙๗๐/๒๕๔๙ วินิจฉัยตามหลักนี้
กิจการที่ได้รับยกเว้นเลือกจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มได้หรือไม่
ได้เฉพาะสามกลุ่มตามมาตรา ๘๑/๓ คือ ผู้ขายสินค้าตามมาตรา ๘๑ (๑) (ก) ถึง (ฉ) กิจการขนาดย่อมตามมาตรา ๘๑/๑ และกิจการที่พระราชกฤษฎีกากำหนด เมื่อจดแล้วจะเลิกได้ต่อเมื่ออธิบดีสั่งถอนทะเบียนตามคำขอตามมาตรา ๘๕/๑๐ (๓)